AKTUALNOŚCI
   
 Korczak i Dzieci. Wspólnota życiem zapłacona.

   27 września 2012 roku w Bibliotece Publicznej m.st. Warszawy miało miejsce uroczyste otwarcie wystawy Korczak i dzieci. Wspólnota życiem zapłacona. Wystawa została zorganizowana po raz pierwszy w roku 2007 przez Teatr Lalka i Muzeum Książki Dziecięcej według scenariusza prof. Henryka Rogackiego; oprawę plastyczną przygotował Adam Kilian, zaś autorem projektu graficznego był Szymon Gaszczyński. Wówczas okazją do przypomnienia postaci Starego Doktora była 65. rocznica śmierci jego i dwustu wychowanków prowadzonego przezeń Domu Sierot. Ale był też inny powód – chęć przypomnienia, że to właśnie w miejscu, w którym obecnie stoi Pałac Kultury i Nauki, dokładnie tu, gdzie mieści się Teatr Lalka (a nad nim – tymczasowo – Muzeum Książki Dziecięcej), stał piękny budynek, w którym swoją ostatnią siedzibę znalazł przesiedlany dwukrotnie Korczakowski Dom Sierot. Gmach przy ulicy Siennej 16 został wybudowany w tym samym roku (1914), co gmach im. Stanisławów Kierbedziów przy ul. Koszykowej 26, był też doń bliźniaczo podobny. Należał do Towarzystwa Wzajemnej Pomocy Pracowników Handlowych i Przemysłowych.1 Stąd właśnie 5 lub 6 sierpnia 1942 roku dr Henryk Goldszmit (Janusz Korczak), jego towarzysze pracy oraz dzieci z Domu Sierot wyruszyli pieszo na Umschlagplatz, skąd w chlorowanych bydlęcych wagonach zostali wywiezieni do Treblinki.
  Budynek przetrwał wojnę w lepszym nawet stanie niż gmach Kierbedziów. Miał jednak mniej szczęścia w wyzwolonej Warszawie – zniszczono go, by zwolnić miejsce pod budowę Pałacu Kultury. Zdjęcie ostatniej siedziby Domu Sierot, wykonane w 1952 roku przez Zdzisława Wdowińskiego i przechowywane w zbiorach Archiwum Dokumentacji Mechanicznej, można obejrzeć w katalogu wystawy. Przed pięcioma laty na wystawie we foyer Teatru Lalka pokazywano prezentację multimedialną, w której można było zobaczyć przebieg przedwojennych ulic na miejscu obecnego placu Defilad.
   W 2012 roku, który obwołano Rokiem Korczakowskim, wystawę Korczak i dzieci. Wspólnota życiem zapłacona – wspólne dzieło Teatru Lalka i Muzeum Książki Dziecięcej – zaprezentowano w ocalałym i odrestaurowanym gmachu im. St. Kierbedziów, siedzibie Biblioteki Publicznej m.st. Warszawy. Zachowany został pierwotny zamysł twórców – centralne usytuowanie wielkiego portretu Janusza Korczaka w passe-partout przedzielonym na część kolorystycznie „weselszą” i „smutną”. Część wystawy na lewo od portretu to świat dziecięcych marzeń – kolorowy, codzienny, choć nie zawsze przecież radosny: marzenia najmłodszych to także odzwierciedlenie ich niespełnionych potrzeb, a więc uświadomienie BRAKU (rodziców, dostatku, domowych zwierząt...). Tę część wypełniają dziecięce rysunki z kalendarza na rok 2007, zaprojektowanego przez Jerzego Fornalika. Zawarto w nich ilustracje Edyty Frąckowiak, Pawła Tylmana, Łukasza Janusa, Damiana Duczmala i Adriana Robakowskiego. Jedna z nich, powiększona wielokrotnie, dominuje nad pozostałymi, jakby zapraszając oglądających do wejścia w świat dziecka. Dziecięcym ilustracjom towarzyszą barwne reprodukcje obrazów z pleneru poświęconego Januszowi Korczakowi, zorganizowanego przez niestrudzoną popularyzatorkę polskiej ilustracji – Grażynę Szpyrę. Znajdziemy tu dzieła takich polskich ilustratorów, jak Hanna Grodzka-Nowak, Anna Sędziwy, Aleksandra Michalska-Szwagierczak, Inez Krupińska, Wanda i Bogusław Orlińscy, Waldemar Andrzejewski, Julian Bohdanowicz, Marcin Bruchnalski. Tutaj umieszczono także wspaniałe ilustracje Jerzego Srokowskiego do Króla Maciusia Pierwszego, powieści Korczaka znanej na całym świecie.

Część wystawy na prawo od portretu Starego Doktora przeciwstawia „weselszej” części smutną wizję przerwanego dzieciństwa. Dominuje tu czerń ilustracji Itzchaka Belfra, wychowanka Domu Sierot, lekko tylko przełamana przez stonowany kolorystycznie znakomity komiks B. Farnswortha i D. Adlera A Hero and the Holocaust (Holiday House, 2002).
  Wystawa Korczak i dzieci. Wspólnota życiem zapłacona skłania do refleksji i do chwili zadumy w otoczeniu prawdziwego piękna obrazów oraz w otoczeniu książek Janusza Korczaka ze zbiorów Muzeum Książki Dziecięcej. Jej zwiedzanie daje okazję do popatrzenia na pierwsze wydanie Króla Maciusia Pierwszego i Króla Maciusia na wyspie bezludnej, Kajtusia Czarodzieja, Bankructwa małego Dżeka, Mośków, Josków i Sruli, a także na wiele wydań zagranicznych. Wśród eksponatów są także prace pedagogiczne Henryka Goldszmita oraz kserokopie „Małego Przeglądu” – pisma, które wydawał dla dzieci i przy ich współudziale w latach 1926-1939.
Warto na koniec wspomnieć, że podczas uroczystego otwarcia wystawy miało miejsce poruszające zdarzenie literacko-teatralne. Aktorka Teatru Lalka, Anna Porusiło-Dużyńska przeczytała obszerny fragment Pamiętnika Blumki (2011) Iwony Chmielewskiej; książki niezwykłej, wielokrotnie nagradzanej przez rozmaite gremia jurorskie, także – laureatki Nagrody Głównej w IV Konkursie Literatury Dziecięcej im. Haliny Skrobiszewskiej, organizowanym przez Muzeum Książki Dziecięcej. Anna Porusiło-Dużyńska stworzyła wzruszający monodram, dzięki któremu mogliśmy spojrzeć na Janusza Korczaka – wychowawcę oczyma dzieci, które wiedziały na pewno, że „Pan Doktor jest dla nas najważniejszy, a my jesteśmy najważniejsi dla niego.”
                                                                                                 Ewa Gruda
               

1.Według: Barbara Engelking, Jacek Leociak Getto warszawskie. Przewodnik po nieistniejącym mieście. Warszawa 2001.                                                                   


 


 

  

 

design by TONER        hosting by www.hb.pl

strona główna  |  do góry  |